English
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 

 

 

Je dédie ces petits mots à nos frères imazighen du Rif morts. Qui sont encore sous les décombres suite au tremblement de terre survenu le 23 février 2004 à ELHOUCIMA

Rix adinix idsen iwaliwn iyayt-ma imazi ? en n rrif immuten suln ddaw wakal s wazuz n lhusayma

g wass n23 -02 -2004 /2954

 

 

aettib n lhusayma

 

ta ? ax tixt 1 s-urgag 2 , ya ? en timizar-n lhusayma

tbrey 3 ul iwxatar d umezzan, tbrit dix itieurma 4

usar nttsi 5 ayazmez, nektta 6 digk tazamma 7

irgag wakal ig ifxsan 8 , rdlen 9 igudar d tigumma

innegwdem ugddim ielulan 10 , tut tfikect lbatima

inbuttel ignna, ? uf tmizar d i ? erman n tawima

ya ? wafa g wakal, aggu n uzahur 11 ayd-nekma

mmuten medden igllin, ddaw tidderwin n ssima

unna iddern iga ahiyzun, ne ? titufit iema

yiwtt 12 urba amežžan, inna-k lahi mma

leil 13 day-ttel ? att 14 s-laž, lawla 15 a ?? u issumma

mas ittawy atu-nnes, 16 askka mag-it ? ima

etan 17 iwijiln igllin, lah-asn ibba d imma

tamttut tenna wiyha 18 , manza widda n-ssegma 19

lawla arraw dda tirw, iffe ? -asd urgaz irrumma 20

xlan medden d uctal, awd asklu illumma 21

tulla titt-inw idammen, ar tru tin-utma

igjayn 22 n ddaw titt , im ? id digsen ulma 23

yulla uetta g lutta n dades, tazagurt d bla ? ma

yulla g ulnif, d ayt-yaflman g gulmima

asif n-ziz, ingi-d s-imttawen n ayt gerrama

iswa dera ssirden-issen imawen d iqma

ay-agllid axatar, n-trak gax lehna d lherma

reeb itudert tutlla 24 , dat-as ya ? ul s tama 25

afddam aflla-nes iena-ka, 26 ijjey 27 issigl iejjuma 28

d ? i yamum umcum 29 , immir 30 n ticci 31 iferma 32

zund igris 33 n tagrest, iquman iy irrgis 34 g tama 35

asgg w as-iddex ambark lefdiht ayd-as n-semma

ayamazan kid ine ? misen, mayteena ilhusayma

irifiyn mmuten, isemtal ayd-ak tga lhusayma

eafak a yatad, heyya terra ur tkkes lguma

uru g idmaren atawengimt, mid ammas i-ta ? ma 36

ukren-ax warraw lmwasa 37 , dax ižžemma 38

ayakuc 39 grex žark urawn, gi lehna d lherma

ttugayi tmaddit 39 , kyyin ayagllid ara ? ifi yhama 39

amxib inewwett 40 lhenna, afus nnes ayffas i ? ma

yuzend urumy tar-zzift 41 , seg baris d ruma

igras-itnan 42 imiker, ad-yasey agensu tihzzuma 43

yusey ieban yawe ? g uksum ally idduxemma 44

awijil ihrem žars uqiydur d idukan n tissuma 45

war axam d ihruyn, iwijelen ur-ten ihemma

ayanhlalam, ally temmenyart tmxibin d tinhlulma 46

ifssus-ak ufus 47 , tkkit-attayn 48 leewin d icumma

tssektert il ? man, tjjujit agg w a xef icmuma 49

timxibin g swass, lah mayd-innan hcuma

uzen ? -aken tirggam, akkin ya ? ugari n rrma 50

atk mayk iwakal, adur-di tu ? ult msalma

axub n urifiy igulan uetta, ssaren yiwt mma

? aln is n-dduhda 51 , mid niwe ? iwseklu n lebtima 52

teržag tamimt n wu ? ran, tisent dix tezzumma 53

awa ysul uettib n sus, ulinew ag iqquma

immut umyisa, g-ugadir d i ? erman n wellama 54

dat-ikttix issa ? i tawla issi ? iwtar asle ? ma 55

izzerzig iman iywessar, izzerzigt itifudma 56

afa n tudert a yarraw yuger azlba ? 57 jahnnama

ismex 58 digs ak azuzzer aman inwan g lberma

isswak win mars, akram-nsen isemma

nni ? ak innbet imhan, icqqa innbet ealama

a tudert msellmin , imayd-am itfen ilguma

nsul nreeb abayn, nsul da- ? ifm nttemxamma 59

tsakkatax xef wezzal, tecwwa ttelima 60

zuztex ad irsu wakal, naf aydda nedma

asmun n w-ul inew ifrurs 61 , ya ? ul iggumma 62

asmmit g unbdu 62 , tqqim-a ? d tagrest tehma

ujjan 63 a ? ul jjan, awd attu-nsen imma 64

ka da yal g leezat, ka ar itta ? lherma 65

aken ezzax ay-imrrukiyn, seg smara ar lhusayma

ula imezda ? n dera d tmizar n-ktama 66

lear nnun d sber, adig amenzu ay-ayt ma

ihdar ubrid ayhlu, nz ? u 67 afrag ilhusayma

tsul tirrugza ayamazi ? , isul wuddur d lhimma

tirud ankert adlal 68 , nkkes-as ana ? ur 69 ngas utma 7o

ngas izriran 71 itmazirt, ar tse?rut a fadma

ig lhal tame?ra, mun g ugdal kullu idhma 72

na ? ahiydus g lemhamid ammas n ayt- ? nima 73

nehder ahwac g ugadir, na ? t g warraw n tayma 74

ihlu wawal iymazi ? en seg assa ar nnayma 75

n-rared sebta d mlilya d tigzirin n la palma

yu ? uld wawal amazi ? , sawal-is tisilt ixyarmma 76

iwsee lxater imlil, iwadda mi yenyama

15/04/2004

 

Explications de quelques mots

 

1- tixt ? ig izeef ka, ixxu yas lxater, da ditnkker thbubt ismnnes tixt

2- s argag ? azuz zzelzal

3- tebrey ? tebrec

4- tieurma ? tamziya n bnadem,"la jeunesse"

5- usar nttsi ? tattsa, usar nefrih

6- nektta ? iktt "sentir "

7- tazamma ? attu n ddow tuyat

8- ifexsan ? ist ? an, ig irzem wakal

9- rdeln ? irdel, itter

10-innegdem ugddim ielulan? itter lberj iercen

11- azahur ? afa ig iberber iggadey

12- yiwtt ? ikerfes,

13- leil ? arba amežž, urta ihric

14- da ittel ? att ? ddag dayalla ar it ? ewat urba amežžan s ljehd

15- lawla ? lah,walu

16- atu-nnes ? rrejja nnes

17- etan ? ieta, iggudey

18- wiyha ? hayhayya, wiwiy, aeenda

19- nssegma ? nsxater

20- irrumma ? iddegdeg, itca tyti, isrey

21- illumma ? isllaw, asklu ya ? fad "fané "

22- igjayn ? aquj n ddaw titt , izdar n waln

23- ulma ? ilmuten, almu, tizzegzut n tuga

24- tutlla ? iwtella inbuttel, tut tifikect

25- tama ? tasga

26- iena-ka ? ayedda tigan,ihla, kanyan ihlan g ssaht nnes

27- ijjey ? isha, ur tya ? ka,

28- iejjuma ? aejjamu, aksum, tifiyyi

29- umcum ? igllin

30- immir ? ijehd, " l'effort "

31- ticci ? ssaht, "santé "

32- iferma ? idza ur i ? iy ad inker,

33- am ? zund igris ? zund agris,"comme la glace"

34- irrgis ? tirgin n wafa, ig ixsey wafa.

35- tama ? taman nnes, ur yagguymid ur ieriq,

36- ukren-ax ? tukerta, ntwakar, amexxar

37- lmwasa ? laewin, iqcicen d mactca

38- dax ižžemma ? dax iesser ,yuklax

39- akuc ? rebbi,39- tamaddit ? ganak uggar nssin g tna ? it,39 ?iamah ameawen "protége"

40- inewwett ? irwey,

41- tarzzift ? tzrurt, " cadeau "

42- igras itnan ? ibbyas abrid

43- tihzzuma ? icumma,ikemsan, dida ithezzamt k ,

44- idduxemma ? ierrem s liydam, itca aksum abayn

45- tissuma ? aduku bu ifilan,

46- tinhlulma ? ti ? mmura,timunnatt, fnan anehlalam

47- ifssus-ak ufus ? ittebla, iga imikr

48- tkkit-attayn ? yusey, tukert

49- icumma ? wadda ? uf mi teggart ažaža,afella n iserdan " les croches "

50- agari n rrma ? lbarud n rrma, wadda ikkaten agari

51- ndduhda ? idduhdu, " trouble "

52- lebtima ? taburzig asklu isduhdun

53- tezzumma ? tejja atfeet, texmej

54- wellama ? tamazirt tella taman ugadir

55- asle ? ma ? ig illa uettib g utar, dayttili usle ? ma tama n ta ? ma

56- tifudma ? tieurma " la jeunesse "

57- azelba ? ? aballa ? , ilsawen n wafa

58- ismex ? benadem ig amella mid ungal, nga kullu isemxan n rebbi

59- nttemxamma ? da nttexmmam

60- ttilimt ? tadda icwun uzzalen

61- ifrurs ? bnadem ddex ifrurs ig day ttessa incett

62- iggumma ? ? ifrurs, iggumma iqqen ur da ittessa.62 – anbdu ? ssif

63- ujjan ? udi n ul ? em dat tteggan medden iyimi n uqlil n waman, ihla wattu n-sen

64- imma ? izzumma, ijja atfeet

65- lherma ? am uhiydus illa g tmizar n tzagurt

66- ktama ? tamazirt taman lhusayma

67- nz ? u ? anz ? u afrag anbnu ssur

68- ankert adlal ? anmcett azzar, adlal azzar a ? zzaf ig irzem

69- ana ? ur ? irkan n wazzar,mid lhenna ibalyen g ucakuc n tamttut

70- utma ? atmu , dday dat jmue temttut azzar dat.

71- izriran ? aydda tegga tslit n zwaq

72- idehma ? ait ma, yma mid hma ? ur ayt etta

73- ayt ? nima ? tiqbilin nayt eelwan-ayt isful lexmes n ayt etta

74- arraw n tayma ? wlad tayma, tamazirt illan ger warzazat d agadir

75- assa d nnayma ?assa zzag d nnayma tamazirt tella g ccamal

76- xyarmma ? mrehba, dday issk ifreh ka ,uxyirt ? uwziyt

 

La notation des poème amazigh

 

g? g simple

g ? palatale (spirante)

k ? k sourde

k ? palatale (spirante)

z ? ? simple

ž ? z emphatique sourde

tt ? ? ? emphatique sourde tendue

t ? ?

t ? simple

u ? o o

s ? ç ? emphatique sourde

d ? ?

d ? simple

? ? u ? gh

h ? h ?

h ? ?

x ? x ? gh

e ? ?

e ? ?

y ? simple

 

Headquarters : Amazigh World  ( Amadal Amazigh), North America, North Africa

amazighworld@gmail.com

Copyright 2002  Amazigh World.  All rights reserved.